Hồi hương một phần: sống giữa hai quê hương có thực tế không?
Có một mong muốn khá quen thuộc với nhiều người Việt đã sống lâu năm ở nước ngoài: sau này không nhất thiết phải chọn hẳn một bên, mà có thể dành một phần cuộc sống ở nơi mình đã gây dựng bao năm và một phần ở Việt Nam.
Ở nơi đang sống, ta có con cháu, bạn bè, bác sĩ quen, những con đường đã thuộc và một nhịp sinh hoạt đã trở thành đời sống của mình.
Nhưng Việt Nam vẫn ở đó. Trong ngôn ngữ, món ăn, ký ức, những người thân còn lại và đôi khi chỉ trong một cảm giác rất khó gọi tên: mình vẫn muốn được trở về.
Vì thế, ngày càng có người nghĩ đến một con đường ở giữa: không rời bỏ hoàn toàn cuộc sống ở nước ngoài, nhưng cũng không chỉ về Việt Nam như một người khách vài tuần mỗi năm.
Sống luân phiên giữa hai quốc gia hoàn toàn có thể trở thành một cách sống thực tế. Nhưng nó nhẹ nhàng nhất khi được xây dựng từ đời sống thật, thay vì từ hình ảnh đẹp của những kỳ nghỉ.
Hồi hương một phần không phải trở về một nửa. Có khi đó chỉ là tìm một nhịp sống trong đó cả nơi ta đang sống lẫn quê hương đều có chỗ.
“Hồi hương một phần” thực ra là gì?
Không có một công thức cố định.
Có người mỗi năm về Việt Nam vài tháng. Có người chọn một mùa nhất định. Có người dần dành nhiều thời gian hơn ở Việt Nam nhưng vẫn giữ cuộc sống, quan hệ và những điểm tựa quan trọng ở nước ngoài.
Điều quan trọng không nằm ở việc ta chia thời gian 50–50 hay 70–30.
Quan trọng hơn là sau mỗi lần di chuyển, cuộc sống của ta có tiếp tục vận hành tương đối nhẹ nhàng không.
Vì sao ý tưởng này chạm đến nhiều người?
Bởi với người đã sống xa quê hàng chục năm, khái niệm “nhà” đôi khi không còn chỉ có một địa chỉ.
Nơi ta đang sống có thể là nơi ta đã làm việc, nuôi con trưởng thành, tạo dựng tình bạn, thói quen và một cảm giác ổn định rất thật.
Việt Nam lại giữ một phần khác: tiếng nói đầu tiên, ký ức tuổi trẻ, món ăn, con người và cảm giác quê nhà rất khó thay thế.
Khi bị buộc phải chọn một nơi và từ bỏ nơi còn lại, ta dễ cảm thấy mình đang bỏ lại một phần của chính mình.
Cuộc sống luân phiên mở ra một khả năng mềm hơn.
- Vẫn được gần con cháu và những người quan trọng ở nơi đang sống.
- Có thời gian đủ dài để kết nối lại với Việt Nam.
- Được sống nhiều hơn trong tiếng Việt và văn hóa Việt.
- Có thể trải nghiệm đời sống ở Việt Nam mà chưa cần chuyển hẳn.
- Giữ được khả năng điều chỉnh khi sức khỏe hoặc gia đình thay đổi.
Có lẽ điều dễ chịu nhất là: ta chưa cần quyết định cho toàn bộ phần đời còn lại.
Ta chỉ cần tìm một cách sống phù hợp hơn cho giai đoạn hiện tại.
Bốn cách tổ chức cuộc sống giữa hai nơi
Nơi đang sống là nền tảng chính
Ta giữ phần lớn đời sống ở quốc gia hiện tại, nhưng mỗi năm dành từ vài tuần đến vài tháng ở Việt Nam.
Đây thường là cách nhẹ nhàng nhất khi con cháu, chăm sóc sức khỏe và các mối quan hệ chính vẫn ở nước ngoài.
Sống theo mùa
Ta dành một khoảng thời gian tương đối cố định mỗi năm cho Việt Nam rồi trở lại nơi đang sống.
Nhịp điệu lặp lại giúp cuộc sống dễ tổ chức hơn, nhưng nhà cửa, lịch hẹn và sức khỏe cần được chuẩn bị chủ động.
Việt Nam trở thành nơi sống chính
Ta dành phần lớn thời gian tại Việt Nam nhưng vẫn giữ một số điểm tựa quan trọng ở nước ngoài.
Cách này thường phù hợp hơn sau khi ta đã thực sự sống thử đủ lâu tại Việt Nam.
Chưa chọn, chỉ trải nghiệm có chủ đích
Ta thuê một nơi ở và sống như một người bình thường, thay vì như khách du lịch.
Đây không phải sự do dự. Đó là cách để cuộc sống thật trả lời trước khi ta đưa ra quyết định lớn.
Một chuyến về quê có thể trả lời: “Tôi có thích ở Việt Nam không?”
Nhưng vài tháng sống bình thường mới bắt đầu trả lời được: “Tôi có thể xây dựng một đời sống ở đây không?”
Sáu điều giúp cuộc sống giữa hai nơi nhẹ nhàng hơn
Hai nơi ở không nên trở thành hai gánh nặng
Khi ta vắng mặt vài tháng, nơi ở tại nước ngoài vẫn cần được duy trì. Nơi ở tại Việt Nam cũng phát sinh chi phí và công việc.
Nếu mỗi lần rời một nơi ta lại lo lắng về nơi mình bỏ lại, cảm giác tự do sẽ giảm đi rất nhanh.
Vì thế, đôi khi một căn hộ nhỏ, dễ quản lý hoặc một nơi thuê dài hạn lại phù hợp hơn sở hữu hai căn nhà lớn.
Tài chính cần được nhìn theo cả năm
Chi phí sống ở Việt Nam có thể thấp hơn nơi ta đang sống. Nhưng sống giữa hai quốc gia không đồng nghĩa với việc mọi chi phí đều giảm.
Ta vẫn có thể phải trả tiền nhà, bảo hiểm, vé máy bay, đi lại và nhiều khoản nhỏ ở cả hai phía.
- Chi phí nhà ở tại nơi đang sống.
- Tiền thuê hoặc duy trì chỗ ở tại Việt Nam.
- Vé máy bay và việc đi lại giữa hai quốc gia.
- Chi phí y tế và những tình huống bất ngờ.
- Khả năng phải quay lại sớm hơn dự kiến.
Sức khỏe rồi sẽ có tiếng nói ngày càng lớn
Khi còn khỏe, một chuyến bay dài có thể chỉ là chuyện hơi mệt.
Nhưng theo thời gian, lệch múi giờ, khí hậu khác biệt, việc dùng thuốc và khả năng tiếp cận bác sĩ sẽ trở nên quan trọng hơn.
Điều này không có nghĩa ta phải từ bỏ ý tưởng. Chỉ có nghĩa rằng kế hoạch nên đi cùng với cơ thể thật của ta.
Người bạn đời cũng phải thấy đây là cuộc sống của mình
Một người có thể rất muốn về Việt Nam. Người kia lại không cảm thấy đó là nơi mình muốn sống lâu.
Không ai sai.
Nhưng nếu một kế hoạch chỉ là ước mơ của một người và sự nhượng bộ của người còn lại, nó rất khó trở thành một cách sống nhẹ nhàng lâu dài.
- Mỗi người thật sự mong điều gì?
- Điều gì khiến mỗi người lo lắng?
- Cần giữ lại điều gì ở nơi đang sống?
- Ở Việt Nam bao lâu thì cả hai vẫn còn thoải mái?
Ở mỗi nơi cần có một đời sống thật
Có một kiểu cô đơn rất riêng của người sống giữa hai nơi: ở đâu cũng quen, nhưng đôi khi lại không thật sự có nhịp sống ở đâu.
Người thân ở Việt Nam rất vui khi ta trở về. Nhưng họ vẫn có công việc và cuộc sống riêng.
Bạn bè ở nước ngoài cũng vậy.
Vì thế ở mỗi nơi, ta cần nhiều hơn một căn nhà.
- Một vài mối quan hệ thật.
- Một nhịp vận động và chăm sóc sức khỏe.
- Một sở thích hoặc dự án riêng.
- Những công việc bình thường giúp ngày sống có cấu trúc.
Một kế hoạch tốt luôn giữ lại quyền thay đổi
Tuổi 65 và tuổi 80 có thể cần hai cách sống hoàn toàn khác nhau.
Sức khỏe thay đổi. Con cháu chuyển đi. Người thân ở Việt Nam cũng lớn tuổi. Có thể một ngày ta không còn muốn bay xa nữa.
Vì vậy, kế hoạch tốt không phải kế hoạch cố định nhất.
Đó là kế hoạch vẫn cho ta quyền thay đổi mà không làm cả cuộc sống bị đảo lộn.
- Tránh thay đổi toàn bộ tài sản quá sớm.
- Thuê trước khi mua tại Việt Nam.
- Giữ một phần nguồn lực tài chính linh hoạt.
- Duy trì những quan hệ quan trọng ở nơi đang sống.
- Định kỳ nhìn lại xem mô hình còn phù hợp không.
Kế hoạch trưởng thành không phải là kế hoạch không bao giờ thay đổi. Đó là kế hoạch vẫn bảo vệ được ta khi cuộc sống đổi khác.
Thử trước khi thay đổi toàn bộ cuộc sống
Đây có lẽ là bước quan trọng nhất.
Đừng chỉ về Việt Nam trong vai trò một người được gia đình đón tiếp, đi ăn, gặp bạn bè rồi vài tuần sau trở lại.
Hãy thử sống bình thường.
-
Ở đủ lâu.
Để những ngày không có lịch hẹn cũng xuất hiện. -
Thuê trước khi mua.
Một nơi ở thuê cho ta quyền thay đổi mà không phải trả giá quá lớn. -
Tự tổ chức đời sống.
Đi chợ, đi lại, khám bệnh, giải quyết những việc nhỏ như khi thật sự sống ở đó. -
Ghi lại chi phí.
Không dựa vào cảm giác “ở Việt Nam rẻ”. -
Quan sát chính mình.
Ta ngủ thế nào? Có vận động không? Có vui không? Có thấy cô đơn không? -
Chỉ đánh giá sau khi trở về.
Khi cảm xúc đã lắng xuống, ta thường nhìn mọi thứ rõ hơn.
Hồi hương một phần không phải sống nửa vời
Có người lo rằng sống giữa hai quốc gia sẽ khiến mình không còn thật sự thuộc về đâu.
Nỗi lo ấy không vô lý.
Nhưng cũng có một cách nhìn khác.
Sau hàng chục năm sống xa quê, có thể ta đã không còn chỉ thuộc về một nơi.
Nơi ta đang sống đã cho ta một phần cuộc đời. Việt Nam giữ một phần khác.
Không nhất thiết phải phủ nhận một bên để chứng minh rằng mình thuộc về bên còn lại.
Lời kết: sống giữa hai quê hương có thực tế không?
Có.
Nhưng điều làm nó trở nên đẹp không phải là số tháng ta ở mỗi quốc gia.
Điều quan trọng hơn là ta còn khỏe, còn tự chủ, còn đủ nguồn lực và vẫn gần được những người thực sự quan trọng.
Ta không cần bắt đầu bằng việc bán nhà, mua nhà, hay tuyên bố rằng từ nay mỗi năm sẽ ở Việt Nam sáu tháng.
Có thể chỉ cần bắt đầu bằng một lần thử.
Một tháng. Hai tháng. Rồi nhìn lại.
Có thể ta nhận ra mình muốn ở Việt Nam nhiều hơn. Cũng có thể chỉ vài tuần mỗi năm đã đủ.
Không có câu trả lời chung.
Có lẽ câu hỏi không phải là ta phải chọn quê hương nào. Sau nhiều năm sống xa quê, cả hai nơi có thể đã trở thành một phần của chính mình. Điều ta cần tìm là một nhịp sống đủ bình an để những phần quan trọng ấy cùng có chỗ trong phần đời phía trước.
Ta chưa cần quyết định cho hai mươi năm tới.
Có thể chỉ cần bắt đầu với một câu hỏi gần hơn: “Trong năm tới, ta có thể dành một phần cuộc sống ở Việt Nam như thế nào mà vẫn giữ được sức khỏe, sự ổn định và những gì đang quý giá ở nơi ta sống?”
Lưu ý: Bài viết mang tính định hướng và hỗ trợ suy nghĩ. Các vấn đề về cư trú, bảo hiểm, y tế, thuế, lương hưu và pháp lý khác nhau tùy quốc gia. Trước những thay đổi lớn, cần kiểm tra quy định cụ thể tại nơi bạn đang sinh sống và tại Việt Nam.
