Tôi còn muốn sống như thế nào trong phần đời còn lại?
Có một câu hỏi mà khi còn trẻ ta ít khi phải hỏi chính mình: “Tôi còn muốn sống như thế nào trong phần đời còn lại?”
Hồi ấy, cuộc sống gần như tự đưa cho ta một con đường.
Học. Đi làm. Lập gia đình. Nuôi con. Kiếm tiền. Xây dựng một chỗ đứng.
Ta cứ đi.
Hết việc này đến việc khác.
Nhiều năm trôi qua rất nhanh, bởi lúc nào cũng có một điều cần phải làm tiếp theo.
Rồi đến một giai đoạn, thường đâu đó sau tuổi 50, nhịp ấy bắt đầu thay đổi.
Con cái dần có cuộc sống riêng. Công việc không còn mới như trước. Có những mục tiêu đã đạt được. Có những điều từng tưởng rất quan trọng bây giờ lại thấy nhẹ đi.
Và bất chợt, phía trước không còn được vẽ sẵn rõ ràng như trước nữa.
Đó không nhất thiết là một điều đáng lo.
Có thể nó chính là lần đầu tiên sau rất nhiều năm ta có cơ hội hỏi:
thì chính bản thân ta còn muốn cuộc sống của mình trông như thế nào?
Câu hỏi này không phải để tìm một cuộc đời hoàn hảo
Khi nghe một câu hỏi lớn như vậy, ta rất dễ nghĩ mình phải có một câu trả lời thật lớn.
Một kế hoạch mười năm.
Một sứ mệnh mới.
Một cuộc đời hoàn toàn khác.
Nhưng có lẽ không cần.
Ta cũng không nhất thiết phải bỏ mọi thứ, chuyển đến một đất nước khác hay bắt đầu lại từ đầu để gọi đó là “nửa đời thứ hai”.
Có khi thay đổi sâu nhất lại bắt đầu bằng những điều rất bình thường.
Mình muốn buổi sáng của mình thế nào?
Muốn dành thời gian cho ai nhiều hơn?
Có muốn tiếp tục làm việc nhiều như hiện tại không?
Cơ thể mình cần khỏe đến mức nào để làm những điều còn muốn làm?
Mình muốn sống ở đâu?
Và có những thứ nào đã đến lúc không cần mang theo nữa?
Có lẽ định nghĩa cuộc sống mình muốn không bắt đầu bằng câu hỏi “Tôi muốn đạt thêm điều gì?”, mà bằng câu hỏi: “Tôi muốn những ngày bình thường của mình được sống như thế nào?”
Hãy tưởng tượng một ngày bình thường, không phải một kỳ nghỉ
Khi nghĩ về tương lai, ta thường nghĩ đến những hình ảnh đẹp.
Biển. Du lịch. Ngồi uống cà phê. Không còn phải đi làm mỗi sáng.
Nhưng một cuộc đời không được tạo nên chủ yếu từ những kỳ nghỉ.
Nó được tạo nên từ thứ Hai, thứ Ba, một buổi sáng trời mưa, một bữa cơm bình thường và hàng nghìn ngày chẳng có sự kiện đặc biệt nào xảy ra.
Vì vậy, nếu muốn hình dung phần đời phía trước, có lẽ ta nên bắt đầu bằng một ngày rất bình thường.
Ta thức dậy ở đâu?
Có phải vội không?
Buổi sáng dành cho việc gì?
Trong ngày có ai ở bên mình?
Ta còn làm việc không?
Có vận động? Có gặp bạn bè? Có học gì đó?
Buổi tối, mình cảm thấy ngày hôm nay có ý nghĩa hay chỉ đơn giản là đã trôi qua?
Một “cuộc sống tốt” không nhất thiết phải trông ấn tượng.
Điều quan trọng hơn là những ngày bình thường của nó có phù hợp với con người mà ta muốn trở thành hay không.
Nơi sống quan trọng, nhưng cách sống còn quan trọng hơn
Với nhiều người Việt sống lâu năm ở nước ngoài, câu hỏi về nơi sống sau này xuất hiện khá tự nhiên.
Ở lại nơi mình đã định cư?
Về Việt Nam?
Hay sống luân phiên giữa hai nơi?
Đây là những câu hỏi thực tế.
Nhưng đôi khi ta dành quá nhiều thời gian để hỏi “ở đâu?” mà chưa hỏi đủ “sống như thế nào?”
Bởi cùng một thành phố, hai người có thể có hai cuộc sống hoàn toàn khác.
Một người có bạn bè, hoạt động, mục đích, sức khỏe và những điều khiến họ thức dậy mỗi sáng với năng lượng.
Người khác có thể sống trong cùng một nơi nhưng ngày tháng lại rất trống.
Vì vậy, nơi sống chỉ là một phần của bức tranh.
Câu hỏi sâu hơn vẫn là: ta muốn đời sống hằng ngày của mình có những gì?
Một cuộc sống đáng sống với ta gồm những gì?
Không có một công thức chung.
Nhưng có vài vùng của cuộc sống đáng để chính mình nhìn lại.
Tôi muốn ngày của mình bận đến mức nào?
Có người vẫn muốn làm việc. Có người muốn giảm giờ. Có người lại cần nhiều khoảng trống hơn. Điều quan trọng không phải nghỉ hay làm, mà là nhịp sống ấy có còn phù hợp với mình không.
Tôi muốn cơ thể còn giúp mình làm được gì?
Đi du lịch, chơi thể thao, tự đi chợ, leo cầu thang, làm vườn, chơi với con cháu – sức khỏe trở nên có ý nghĩa hơn khi gắn với điều ta còn muốn sống.
Tôi muốn dành phần đời này cùng ai?
Không phải mối quan hệ nào cũng cần nhiều thời gian như nhau. Có những người ta muốn gần hơn. Có những mối quan hệ cần được chăm lại. Và cũng có những khoảng cách nên được chấp nhận.
Bao nhiêu là đủ cho cách sống mình muốn?
Tiền không quyết định ý nghĩa cuộc sống, nhưng thiếu sự rõ ràng về tiền có thể thu hẹp rất nhiều lựa chọn. Mục tiêu không nhất thiết là giàu hơn, mà là đủ vững để sống theo những ưu tiên của mình.
Tôi còn muốn thấy, học hay thử điều gì?
Một chuyến đi. Một nhạc cụ. Một ngôn ngữ. Một môn thể thao. Một dự án. Hay một việc từ lâu ta vẫn nói: “Một ngày nào đó…”
Tôi còn muốn đóng góp điều gì?
Không nhất thiết phải thay đổi thế giới. Có khi chỉ là truyền lại kinh nghiệm, giúp một người trẻ hơn, chăm gia đình, xây một cộng đồng nhỏ hoặc làm một việc mà chính mình thấy đáng làm.
Có những điều không cần mang theo sang phần đời tiếp theo
Khi nghĩ về tương lai, ta thường hỏi mình muốn thêm điều gì.
Nhưng có một câu hỏi khác đôi khi còn quan trọng hơn:
Tôi không muốn tiếp tục sống như thế nào nữa?
Có thể ta không còn muốn làm việc đến kiệt sức chỉ để chứng minh mình hữu ích.
Không muốn giữ mãi một mối quan hệ chỉ vì sợ người khác nghĩ gì.
Không muốn mỗi năm nói rằng “khi nào rảnh tôi sẽ…”
Không muốn cơ thể xuống dần trong khi vẫn tự nhủ rằng chưa đến lúc phải quan tâm.
Không muốn tiền bạc cứ là một đám mây mơ hồ ở phía trước.
Và cũng có thể, ta không còn muốn dành quá nhiều năng lượng cho những chuyện mà vài năm sau nhìn lại sẽ thấy chẳng đáng bao nhiêu.
Chính bản thân ta đã sống đủ lâu để biết rằng không phải điều gì mình từng mang theo cũng cần phải mang tiếp.
Nửa đời thứ hai không chỉ là thêm những điều mới. Đôi khi nó còn là nhẹ nhàng đặt xuống những điều đã không còn phù hợp.
Không phải mọi thứ cũ đều cần thay đổi
Ngược lại, có những điều trong cuộc sống hiện tại rất đáng giữ.
Một cuộc hôn nhân tốt.
Một nhóm bạn thân.
Một môn thể thao mình yêu thích.
Một công việc vẫn còn đem lại ý nghĩa.
Một buổi cà phê quen thuộc.
Một căn nhà khiến mình thấy thuộc về.
“Định nghĩa lại cuộc sống” không đồng nghĩa với phá bỏ cuộc sống cũ.
Có thể ta chỉ cần nhìn kỹ hơn để biết điều gì đáng giữ, điều gì cần điều chỉnh và điều gì mình muốn bắt đầu.
Giữ lại
Những con người, thói quen, giá trị và phần cuộc sống vẫn đang nuôi dưỡng mình.
Điều chỉnh
Những thứ không nhất thiết phải bỏ, nhưng không còn nên chiếm nhiều thời gian, sức lực hay tâm trí như trước.
Xây thêm
Một điều mới khiến tương lai vẫn còn sự tò mò, mong đợi và cảm giác mình đang đi về phía trước.
Đừng chỉ thiết kế tuổi nghỉ hưu – hãy nghĩ đến một ngày sống
Ta có thể tính lương hưu.
Có thể tính chi phí sống.
Có thể so sánh nơi ở, bảo hiểm, thuế, nhà cửa và rất nhiều con số khác.
Những việc ấy cần thiết.
Nhưng cuối cùng, một cuộc đời không được sống trong bảng Excel.
Nó được sống vào một buổi sáng thứ Tư.
Khi ta thức dậy và tự hỏi hôm nay làm gì.
Nó nằm trong người ngồi cạnh ta ở bàn ăn.
Trong cơ thể mình khi bước xuống cầu thang.
Trong cảm giác có ai đó để gọi điện.
Trong việc còn một điều gì đó khiến mình muốn học, muốn đi hoặc muốn tạo ra.
Vì vậy, chuẩn bị cho nửa đời thứ hai không chỉ là chuẩn bị tiền cho tương lai.
Nó còn là bắt đầu hình dung một ngày sống đáng để thức dậy.
Nếu ta chưa biết mình muốn gì thì sao?
Đây có lẽ là điều rất nhiều người gặp phải.
Sau vài chục năm sống theo trách nhiệm, không phải cứ có thời gian là tự nhiên biết mình muốn gì.
Có khi ta thật sự không biết.
Điều đó không có nghĩa là cuộc sống đang thiếu ý nghĩa.
Có thể chỉ là lâu rồi chính bản thân ta chưa có dịp hỏi mình những câu như thế.
Và thay vì ép phải có ngay một câu trả lời, ta có thể bắt đầu bằng sự tò mò.
- Trong cuộc sống hiện tại, điều gì tôi muốn giữ nguyên?
- Điều gì đang lấy của tôi quá nhiều năng lượng nhưng không còn đáng như trước?
- Nếu có thêm một ngày tự do mỗi tuần, tôi thật sự muốn dùng nó vào việc gì?
- Tôi muốn dành nhiều thời gian hơn cho ai?
- Cơ thể tôi cần khỏe đến mức nào cho cuộc sống mà tôi còn muốn có?
- Có điều gì tôi đã nói “một ngày nào đó” quá lâu rồi không?
- Nếu năm năm tới diễn ra khá tốt, một ngày bình thường của tôi sẽ khác hôm nay ở điểm nào?
Không cần trả lời cả bảy câu.
Một câu làm ta dừng lại lâu hơn đôi khi đã đủ.
Ta không cần quyết định cả phần đời còn lại ngay hôm nay
Có một điều khá nhẹ nhõm khi nghĩ theo cách này:
Ta không phải biết chính xác mình sẽ sống ở đâu khi 75 tuổi.
Không cần quyết định ngay sẽ nghỉ hưu hoàn toàn hay vẫn làm một phần.
Không cần biết mười năm nữa sở thích của mình sẽ là gì.
Cuộc sống tiếp tục thay đổi.
Chính ta cũng tiếp tục thay đổi.
Vì vậy, thay vì thiết kế một tương lai cố định, ta có thể thiết kế hướng đi tiếp theo.
Lấy một tờ giấy và viết ba tiêu đề:
Giữ lại – Điều chỉnh – Xây thêm.
Dưới mỗi tiêu đề, chỉ viết từ một đến ba điều.
Đừng cố lập kế hoạch cho mười năm. Chỉ nhìn vào cuộc sống hiện tại và xem điều gì đang hiện lên rõ nhất.
Sau đó chọn một thay đổi nhỏ có thể bắt đầu trong 30 ngày tới.
Có lẽ điều ta tìm kiếm không phải là một cuộc đời mới
Sau tuổi 50, nói đến “bắt đầu lại” đôi khi nghe như phải bỏ cuộc đời cũ rồi xây một cuộc đời khác.
Nhưng có lẽ phần lớn chúng ta không cần như vậy.
Ta đã có rất nhiều thứ đáng quý.
Kinh nghiệm.
Các mối quan hệ.
Những bài học mà trước đây phải trả bằng khá nhiều thời gian mới có được.
Điều ta cần có thể không phải là trở thành một con người khác.
Có khi chỉ là sống phần còn lại gần hơn với con người mà chính mình đã hiểu rõ hơn sau nhiều năm.
Bớt một chút những điều chỉ làm vì thói quen.
Thêm một chút thời gian cho điều mình thực sự coi trọng.
Chăm cơ thể nghiêm túc hơn.
Làm cho tiền bạc rõ ràng hơn.
Gần hơn với những người mình thương.
Và để lại một khoảng cho những điều chưa biết.
Có thể nửa đời thứ hai không cần phải lớn hơn nửa đời thứ nhất. Nó chỉ cần ngày càng gần hơn với cách ta thật sự muốn sống.
Lời kết
“Tôi còn muốn sống như thế nào trong phần đời còn lại?”
Có lẽ đây không phải câu hỏi để trả lời một lần rồi xong.
Câu trả lời có thể thay đổi.
Năm nay ta nghĩ khác.
Năm năm nữa có thể lại nhìn cuộc sống bằng một đôi mắt khác.
Không sao.
Điều quan trọng hơn là đừng để câu hỏi ấy hoàn toàn biến mất khỏi cuộc sống của mình.
Bởi khi không còn hỏi, ta rất dễ tiếp tục sống theo những gì đã quen chỉ vì chúng đã quen.
Trong khi phía trước vẫn có thể còn rất nhiều năm.
Những năm để khỏe hơn.
Để đi.
Để học.
Để gần ai đó hơn.
Để thử một điều mới.
Hoặc đơn giản là sống một nhịp bình tĩnh hơn mà trước đây mình chưa từng có.
Ta không cần biết trước toàn bộ phần đời còn lại sẽ diễn ra thế nào.
Có lẽ chỉ cần thỉnh thoảng dừng lại và tự hỏi:
“Cuộc sống tôi đang sống hôm nay có đang đưa tôi gần hơn đến cách sống mà chính bản thân tôi mong muốn không?”
Nếu câu trả lời là “có”, hãy tiếp tục.
Nếu là “chưa hẳn”, ta cũng không cần thay đổi tất cả.
Chỉ cần tìm ra một điều đáng giữ, một điều cần điều chỉnh và một điều mới mà mình muốn bắt đầu.
Đôi khi, một nửa đời thứ hai khác đi bắt đầu từ một thay đổi nhỏ như thế.