Đầu tư Việt Nam khi đang sống ở nước ngoài: cơ hội, rủi ro và sự tỉnh táo sau tuổi 50

Với nhiều người Việt đã sống lâu năm ở nước ngoài, Việt Nam không chỉ là quê hương.

Đó còn là nơi có gia đình, ký ức, ngôn ngữ, những mối quan hệ lâu năm và đôi khi là một cảm giác rất khó gọi tên: cảm giác mình vẫn còn một phần tương lai ở đó.

Khi bước vào nửa đời thứ hai, suy nghĩ ấy có thể trở nên rõ hơn. Ta bắt đầu tự hỏi mình muốn sống ở đâu, muốn sử dụng những nguồn lực đã tích lũy như thế nào và Việt Nam có thể giữ một vai trò gì trong phần đời phía trước.

Với người này, đó có thể là một nơi ở để trở về thường xuyên. Với người khác, đó là một tài sản, một nguồn thu, một hoạt động kinh doanh nhỏ hoặc một dự án giúp họ tiếp tục làm việc, học hỏi và đóng góp.

Đầu tư Việt Nam trong nửa đời thứ hai không chỉ là câu hỏi tiền sẽ sinh lời bao nhiêu. Nó còn là câu hỏi: “Tôi muốn xây dựng một phần tương lai của mình ở đâu?”

Vì sao Việt Nam lại xuất hiện trong kế hoạch nửa đời thứ hai?

Sau nhiều năm sống và làm việc ở nước ngoài, nhiều người đã tạo dựng được một nền tảng nhất định: nghề nghiệp, gia đình, nơi ở, sự ổn định và một phần tài sản tích lũy.

Khi những trách nhiệm lớn bắt đầu thay đổi, ta có thêm khoảng trống để suy nghĩ về cách sử dụng thời gian, tiền bạc và những kinh nghiệm mình đã có.

Việt Nam có thể trở thành một khả năng đáng để cân nhắc vì nhiều lý do:

• ta vẫn còn gia đình và các mối quan hệ ở đó;
• ta hiểu ngôn ngữ và một phần văn hóa;
• ta muốn có một nơi để trở về hoặc sống dài ngày;
• ta nhìn thấy những nhu cầu hoặc cơ hội tại địa phương;
• ta muốn kết nối kinh nghiệm sống ở nước ngoài với một dự án tại Việt Nam;
• ta muốn tạo thêm một nguồn thu hoặc tài sản cho tương lai.

Những động lực ấy không sai. Và chúng cũng không nhất thiết chỉ bắt nguồn từ mong muốn làm giàu.

Đôi khi, điều ta đang tìm kiếm là một sự kết hợp giữa tài chính, nơi sống, gia đình, quê hương và cảm giác rằng cuộc đời vẫn còn điều gì đó để tiếp tục xây dựng.

Trước hết, hãy phân biệt ba hướng khác nhau

Khi nói “đầu tư Việt Nam”, mỗi người có thể đang hình dung một điều hoàn toàn khác.

Hiểu rõ mình thực sự đang tìm kiếm điều gì sẽ giúp ta đặt kỳ vọng đúng hơn.

Ba hướng này có thể giao nhau, nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Một tài sản tốt để ở chưa chắc tạo ra dòng tiền tốt. Một dự án có ý nghĩa chưa chắc đem lại lợi nhuận cao. Một khoản đầu tư sinh lời cũng chưa chắc phù hợp với nhịp sống ta mong muốn.

Người Việt sống ở nước ngoài có những lợi thế riêng

So với một người hoàn toàn xa lạ với Việt Nam, người Việt đã sống lâu năm ở nước ngoài có thể có một số lợi thế đáng kể.

Ta hiểu ngôn ngữ và một phần văn hóa

Khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt giúp ta tiếp cận thông tin, trao đổi với người địa phương và hiểu những nhu cầu rất đời thường mà các báo cáo thị trường không phải lúc nào cũng thể hiện được.

Ta có thể vẫn còn mạng lưới quan hệ tại Việt Nam

Gia đình, bạn bè hoặc người quen có thể giúp ta quan sát thực tế, tìm hiểu khu vực và nhìn thấy những chi tiết mà một người từ bên ngoài khó nhận ra ngay.

Ta có kinh nghiệm từ một môi trường sống khác

Nhiều năm làm việc và sinh sống ở nước ngoài có thể giúp ta hình thành những thói quen có giá trị: lập kế hoạch, tôn trọng quy trình, quản lý chi phí, chú ý đến chất lượng và nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ hơn.

Những kinh nghiệm ấy có thể trở thành lợi thế khi được điều chỉnh phù hợp với thực tế Việt Nam.

Sự gần gũi không thay thế được sự tỉnh táo

Việt Nam có thể quen thuộc với ta. Nhưng thị trường, pháp luật, giá cả, cách kinh doanh và đời sống xã hội có thể đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm ta từng sống ở đó.

Người thân đáng tin cũng không tự động làm cho một dự án trở nên hiệu quả về tài chính.

Vì vậy, có bốn vấn đề lớn nên được nhận biết ngay từ đầu.

Ta có thể yêu quê hương và vẫn kiểm tra một dự án thật kỹ. Hai điều đó không mâu thuẫn với nhau.

Nguyên tắc phù hợp: Nhỏ – Rõ – Kiểm soát được

Với người Việt đang sống xa Việt Nam, đặc biệt khi bước vào giai đoạn cần bảo vệ nhiều hơn những gì mình đã xây dựng, một cách tiếp cận vừa sức có thể được tóm lại bằng ba chữ:

“Nhỏ” không có nghĩa là thiếu tham vọng. “Rõ” không có nghĩa là mọi rủi ro đều biến mất. “Kiểm soát được” cũng không có nghĩa ta phải tự mình làm mọi việc.

Ba nguyên tắc này chỉ giúp ta không bước vào một dự án lớn hơn khả năng tài chính, thời gian và năng lực quản lý của mình.

Năm câu hỏi để bắt đầu tìm hiểu

Ta chưa cần có một kế hoạch đầu tư hoàn chỉnh.

Trước mắt, năm câu hỏi sau đã đủ để giúp ta nhận ra một ý tưởng có đáng được tìm hiểu thêm hay không.

1. Tôi quan tâm đến Việt Nam vì điều gì?
   Vì lợi nhuận, nơi sống, gia đình, nghỉ hưu hay một dự án có ý nghĩa?
2. Khoản tiền này có ảnh hưởng đến nền an toàn tài chính của tôi không?
   Quỹ dự phòng, chi phí sinh hoạt và những nguồn lực cần thiết cho tương lai nên được bảo vệ trước.
3. Tôi có thực sự hiểu tài sản hoặc mô hình này không?
   Tôi có thể giải thích đơn giản tiền được tạo ra bằng cách nào và những chi phí lớn nằm ở đâu không?
4. Ai sẽ chịu trách nhiệm khi tôi đang ở nước ngoài?
   Một dự án được quản lý từ xa cần có người vận hành rõ ràng và một cách theo dõi phù hợp.
5. Nếu kết quả thấp hơn dự kiến, cuộc sống của tôi có vẫn ổn không?
   Một khoản đầu tư phù hợp không nên khiến toàn bộ kế hoạch tương lai phụ thuộc vào một kịch bản duy nhất.

Không phải ai cũng cần đầu tư tại Việt Nam

Việt Nam có thể là một phần trong tương lai của ta. Nhưng điều đó không có nghĩa ai cũng phải mua nhà, mở kinh doanh hoặc góp vốn.

Có người phù hợp với việc đầu tư trực tiếp. Có người chỉ muốn có một nơi ở nhỏ. Có người muốn về Việt Nam vài tháng mỗi năm nhưng vẫn giữ phần lớn tài sản và sự ổn định tại nơi mình đang sống.

Cũng có người sau khi tìm hiểu nhận ra rằng mình không muốn quản lý tài sản hoặc công việc từ xa.

Tất cả đều là những lựa chọn có thể hợp lý.

Một quyết định tốt không được đo bằng việc ta có đầu tư hay không.

Điều quan trọng hơn là lựa chọn ấy có phù hợp với sức khỏe, gia đình, tài chính và cách sống mình mong muốn hay không.

Đầu tư cũng có thể là một phần của dự án sống

Trong nửa đời thứ hai, một khoản đầu tư đôi khi không chỉ nhằm tăng tài sản.

Nó có thể tạo ra một hoạt động để ta tiếp tục học, làm việc, kết nối và sử dụng những kinh nghiệm đã tích lũy trong nhiều năm.

Một cơ sở lưu trú nhỏ, vài căn phòng cho thuê, một hoạt động dịch vụ hoặc một dự án kết nối Việt Nam với cộng đồng ở nước ngoài có thể vừa mang yếu tố kinh tế, vừa đem lại cho ta một hướng đi mới.

Tuy nhiên, một dự án sống không nhất thiết phải trở thành một doanh nghiệp lớn.

Nó chỉ cần:

• phù hợp với nguồn lực hiện tại;
• không làm mất đi sự bình an của gia đình;
• đủ rõ để có thể quản lý;
• đem lại một giá trị mà ta thật sự muốn chăm sóc;
• và vẫn để lại thời gian cho sức khỏe cùng những người quan trọng.

Lời kết: tìm hiểu bằng hy vọng, quyết định bằng sự tỉnh táo

Đầu tư Việt Nam khi đang sống ở nước ngoài có thể mở ra nhiều khả năng: một nơi ở, một tài sản, một nguồn thu, một dự án sống hoặc một sự kết nối sâu hơn với quê hương.

Nhưng ta không cần biến điều đó thành một cuộc chạy theo cơ hội.

Ta có thể bắt đầu bằng việc hiểu rõ mình thật sự muốn gì, nguồn lực của mình đến đâu và Việt Nam nên giữ vai trò nào trong phần đời phía trước.

Sau đó, hãy tìm hiểu từng bước, bắt đầu vừa sức và chỉ đi tiếp khi những điều quan trọng đã đủ rõ.

Đầu tư Việt Nam trong nửa đời thứ hai đẹp nhất khi nó không chỉ hướng đến lợi nhuận, mà còn phù hợp với cuộc sống, giá trị và quyền lựa chọn của chính mình.

Ta chưa cần quyết định ngay hôm nay.

Bước đầu tiên có thể chỉ là viết xuống một câu trả lời: “Tôi muốn xây dựng điều gì tại Việt Nam, và vì sao điều đó có ý nghĩa với phần đời phía trước của tôi?”